Berichten met een Label ‘religie’

Dagboekverhalen van een joodse onderduiker

Overhandiging lesproject 'Herinneringen aan Achter boven' aan Jules Benedictus Ruim twee jaar zat de joodse Dordtenaar Jules Benedictus (83) tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken op een zolder boven een smederij in Dordrecht. Als 14- jarige beschreef hij in zeven dagboeken zijn persoonlijke ervaringen als onderduiker en deed minutieus verslag van nieuwsfeiten. In 2009 schonk hij de dagboeken aan Erfgoedcentrum DiEP. Voor DiEP aanleiding de dagboekverhalen centraal te stellen in het lesproject Herinneringen aan Achter boven.

Op 5 april 2012 heeft Jules Benedictus het eerste exemplaar in ontvangst genomen uit handen van een leerling van school Muhring, bij het Joods Monument in het stadhuis van Dordrecht. “Herinneringen aan Achter boven” is bedoeld voor basisschoolleerlingen uit groep 7 & 8 en biedt een inkijkje in de onderduikgeschiedenis van Jules Benedictus tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met het lesproject maken scholieren van archiefstukken, foto’s en dagboekfragmenten een herinneringenboek dat doorgegeven kan worden aan de volgende generatie.

Ineke Middag, directeur van Erfgoedcentrum DiEP: ,,Jules Benedictus’ dagboek vertelt een uniek en onbekend verhaal van een joods gezin dat de onderduik overleefde. Het stemt boos en blij tegelijk om wat de ene groep Dordtenaren Dordtse joden aandeed en hoe andere Dordtenaren hen hielpen dat te overleven. Het is belangrijk dat scholieren leren dat wat toen gebeurde nu ook kan gebeuren, ook op de kleinere schaal van pesten uitlachen en sociaal isoleren. Vrijheid, respect en tolerantie zijn niet vanzelfsprekend, dat moet je blijvend oefenen en dit lesproject helpt daarbij’’.

Familie Benedictus

Het vierkoppige Joodse gezin Benedictus zat ondergedoken in het huis van de familie Burger aan de Wijnstraat tegenover de Nieuwbrug in Dordrecht. Ook twee andere joodse kennissen werden hier ondergebracht. De gezinsleden overleefden de oorlog redelijk veilig dankzij de goede verzorging door de familie Burger en hun contacten. Ze speelden ’s avonds bridge, luisterden naar de Engelse radio en sliepen ’s nachts op een eigen zolderverdieping. Er waren allerlei maatregelen genomen om verraad te voorkomen en ook was er voor noodgevallen een vluchtroute.

Jules Benedictus volgde het advies van minister-president Pieter Sjoerds Gerbrandy die via Radio Oranje Nederlanders opriep hun oorlogservaringen op te schrijven. Hij begon op 1 januari 1944 en hield het precies vol tot de bevrijding op 10 mei 1945. Iedere dag was er wel een vermeldenswaardige gebeurtenis. Hij schreef nauwkeurig over de oorlogssituatie en het verloop van de fronten, o.a. met behulp van uitgeknipte kaartjes en zelfgetekende overzichten.

De dagboeken zijn voor de geschiedschrijving uitstekende bronnen. Ze geven een helder beeld van het ‘gewone’ leven van de onderduikers, hoe goed hun nieuwsvoorziening was en wat de beperkingen van het ondergedoken zitten betekenden. Jules schreef in een zeer leesbaar handschrift en voorzag zijn teksten van kaartjes, tekeningen en krantenknipsels. Er zit zelfs nog een brandlucht aan, omdat ze later een keer gered zijn uit een brandend huis.

 

Dordtse politiek en het erfgoed van de Reformatie

Iedereen weet het: woensdag 3 maart gemeenteraadsverkiezingen. Iedere burger en iedere organisatie beoordeelt met het oog daarop de verkiezingsprogramma’s. Dat heeft het RID ook gedaan. We vroegen ons af wat de Dordtse partijen zoal zeggen en schrijven over het Dordtse en nationale erfgoed van de Reformatie. Een alfabetisch overzicht:

Het CDA meldt in haar verkiezingsprogramma bij hoofdstuk 4 ‘Ondernemende stad’ het volgende: “Het cultuuraanbod in Dordrecht moet passen bij het eigene van de stad en haar inwoners. […] Onderscheidend en uniek is de positie die Dordrecht heeft in historie en religie. Vele Dordtse monumenten en gebeurtenissen hebben hierin een verhaal te vertellen. Dit vormt het fundament waarop we een krachtig cultureel profiel vorm geven via exposities, muziek en theater, zoals onlangs rondom Calvijn.”

De Dordtse fractie van de ChristenUnie/SGP stelt: “De verdere ontwikkeling van het Hofkwartier draagt bij aan het levend houden van de Dordtse geschiedenis. Speciale aandacht wordt gegeven aan de Eerste Vrije Statenvergadering van 1572, de betekenis daarvan voor de nationale geschiedenis en aan de rol die de Dordtse Synode van 1618-1619 heeft vervuld – en nog heeft – in de vaderlandse en kerkgeschiedenis. […] Initiatieven om hieraan meer permanente aandacht te geven, verdienen steun van het gemeentebestuur. De bestaande contacten met het Nationaal Historisch Museum en het Catharijneconvent worden voortgezet.”

En op de website wordt teruggeblikt op wat er de afgelopen jaren is gerealiseerd op cultureel vlak, met betrekking tot de Reformatie: “Het Calvijnjaar heeft de stad flink op de kaart gezet. De premier en de koningin gaven de herdenkingen nationale allure. Op vele manieren is Calvijn en het calvinisme onder de aandacht gebracht van talloze Nederlanders. Tot aan theaterstukken en een Ka’aba aan toe. In ieder geval trok de Grote Kerk dit jaar tienduizenden extra bezoekers. Het is een onverwachte zegen dat juist vanuit het gemeentebestuur hier welwillend mee omgegaan is.”

Op de website van D66 staat bij de speerpunten: “Er komt een museum van nationale betekenis over de Reformatie in Nederland. Onderzoeken of de Berckepoort hiervoor geschikt te maken is.” En in de verkiezingskrant van de partij staat bij het kopje ‘Wonen in een cultuurstad’: “Dordrecht is een cultuurstad met nog veel potentie. […] Plannen dienen ontwikkeld te worden voor de viering van het 800-jarig bestaan van Dordrecht, mogelijke klassieke concerten in de Nieuwkerk, een museum van nationale betekenis over de Reformatie in Nederland en het herbouwen van de historische kraan Rodermond in de Nieuwe Haven. Kortom, Dordrecht kan nog veel meer bruisen.”

In het verkiezingsprogramma van de PvdA staat bij ‘Cultuuraccenten’: “De PvdA kiest voor een brede en interessante programmering met voor elk wat wils. […] [De PvdA wil] dat culturele activiteiten meer verbonden worden met de historische achtergrond van de stad.” Op de website wordt dat toegelicht: “Cultuur hoort bij de stad, culturele voorzieningen maken onze stad aantrekkelijk. […] We investeren de laatste jaren veel in stenen (museum, Energiehuis, Hofkwartier, DiEP, Kunstkerk e.d.) […] Het gaat de komende jaren om de programmering: wat voor aanbod zet je neer. […] Cultuur […] zorgt dat de stad ook aantrekkelijk is voor organisaties en ondernemingen om zich hier te vestigen, stimuleert toerisme wat geld oplevert. Voor de PvdA is het historisch erfgoed (musea) belangrijk en de podiumkunsten.”

De VVD schrijft in haar programma: “Dordrecht is een stad die bruist van cultuur en evenementen, aantrekkelijk voor brede lagen van onze bevolking. […] Deze […] evenementen hebben een enorme economische spin-off voor de stad.”

Tijdens het lijsttrekkersdebat op donderdag 25 februari in de Wilhelminakerk, bleek dat de VVD bij ‘cultuur’ en ‘evenementen’ wel degelijk denkt aan zaken die met de ontwikkeling van het Hofkwartier te maken hebben, rond de thema’s ‘Vrije Statenvergadering’ en ‘Dordtse Synode’. Datzelfde geldt voor GroenLinks en de Verenigde Senioren Partij: de jaren 1572 en 1618-1619 moeten speerpunten blijven, die ontwikkeld dienen te worden. De locale en derde grootste partij van de stad, Beter voor Dordt, zag veel minder in het ontwikkelen van dit soort cultureel-historische projecten. Dit met het oog op de komende financiële krapte (bezuinigingen). Een thuishaven voor religieus erfgoed hoeft Dordrecht van VVD niet te worden.

Bach Festival Dordrecht 2010

Logo Bach FestivalJohann Sebastian Bach wordt gezien als een van de grootste en invloedrijkste componisten uit de geschiedenis van de Westerse klassieke muziek. Zijn invloed strekt zich via de 19de en 20ste eeuw uit tot de hedendaagse klassieke muziek, de pop- en jazzmuziek, en is terug te vinden in de literatuur, de beeldende kunst, film, dans en muziektheater.

De muziek van Bach inspireert jong en oud tot op de dag van vandaag; tot componeren, tot luisteren, leren, spelen, zingen, en vooral tot genieten en tot intellectuele of religieuze beleving. Het Bach Festival, dat in september in Dordrecht plaatsvindt, stelt de vraag naar de betekenis van Bachs werk en muziek voor de 21ste eeuw. Gedurende 10 dagen wordt de muziek van Bach en wat daar uit voortkwam en er op is geïnspireerd ten gehore en tonele gebracht. Het wordt een bijzonder evenement: spraakmakend, klassiek én actueel, live, en voor jong en oud.

Er zijn ruim 120 publieksevenementen gepland, waaronder grote en middelgrote concerten, kleinere concerten op straat, in huiskamers en op andere verrassende locaties in en om Dordrecht. Vanzelfsprekend zal de klassieke Bach te beluisteren zijn, puur en historisch, in cantates, orkestwerken, solo-optredens en orgelconcerten, uitgevoerd door artiesten van wereldklasse. Daarnaast klinkt Bach ook door in andere muziekgenres: in werk van moderne componisten, in jazz, rap, wereldmuziek. Er zullen masterclasses worden gegeven, er is muziektheater, er zijn lezingen, films, en programma’s voor kinderen, amateurmusici en jongeren. Een groot aantal concerten is gratis toegankelijk. In de historische binnenstad van Dordrecht zal Bachs muziek overal klinken.

Waar: diverse locaties in het centrum van Dordrecht
Wanneer: 17 september t/m 26 september 2010
Meer informatie: www.bachfestivaldordrecht.nl